Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025
Trong quan hệ lao động, người sử dụng lao động giữ vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất kinh doanh và quản lý nguồn nhân lực. Do vậy, hiểu rõ Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025 là rất quan trọng. Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH HDS sẽ phân tích vấn đề này.
Bài viết dưới đây phân tích một cách hệ thống các quyền và nghĩa vụ cơ bản của người sử dụng lao động theo quy định pháp luật hiện hành và những lưu ý trong thực tiễn áp dụng.
Khái niệm người sử dụng lao động
Theo Bộ luật Lao động, người sử dụng lao động là doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân thuê, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động, trả lương và chịu các trách nhiệm liên quan. Người sử dụng lao động có thể là:
- Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế
- Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội
- Hợp tác xã
- Cá nhân có thuê mướn lao động
Trong thực tế, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý nhân sự được doanh nghiệp giao nhiệm vụ trực tiếp thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền của người sử dụng lao động
Pháp luật trao cho người sử dụng lao động nhiều quyền để bảo đảm hoạt động quản lý doanh nghiệp và điều hành lao động hiệu quả. Các quyền cơ bản bao gồm:
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền tuyển dụng, bố trí, điều hành lao động
Người sử dụng lao động có quyền tự quyết định tiêu chí tuyển dụng, tiêu chuẩn công việc, quyết định số lượng lao động cần thuê. Sau khi ký hợp đồng lao động, người sử dụng lao động có quyền bố trí, phân công nhiệm vụ, điều chuyển người lao động theo nhu cầu sản xuất kinh doanh trong giới hạn pháp luật cho phép.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền khen thưởng và xử lý kỷ luật lao động
Người sử dụng lao động có thể áp dụng các hình thức động viên, khen thưởng; đồng thời có quyền áp dụng kỷ luật lao động đối với người lao động vi phạm nội quy. Tuy nhiên, mọi biện pháp kỷ luật phải được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, không xúc phạm danh dự, nhân phẩm người lao động.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền xây dựng nội quy lao động và các quy chế quản lý
Doanh nghiệp được quyền ban hành nội quy lao động, quy chế lương thưởng, quy chế làm việc… Nội quy phải phù hợp pháp luật, đăng ký với cơ quan có thẩm quyền nếu doanh nghiệp từ 10 lao động trở lên.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền tạm đình chỉ công việc và đơn phương chấm dứt hợp đồng trong trường hợp được phép
Khi có đủ căn cứ pháp lý, người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng, sa thải hoặc chấm dứt hợp đồng theo quy định khi doanh nghiệp thu hẹp quy mô, thay đổi cơ cấu hoặc người lao động vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Quyền tổ chức đối thoại và thương lượng
Người sử dụng lao động có quyền tham gia thương lượng tập thể, đối thoại định kỳ với người lao động, tổ chức đại diện người lao động nhằm bảo đảm quan hệ lao động hài hòa.
Những quyền này bảo đảm cho doanh nghiệp linh hoạt trong hoạt động sản xuất, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thực hiện quản lý nhân sự đúng quy định.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Nghĩa vụ của người sử dụng lao động
Bên cạnh các quyền, pháp luật quy định chặt chẽ nghĩa vụ của người sử dụng lao động nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Các nghĩa vụ quan trọng bao gồm:
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Nghĩa vụ ký kết hợp đồng và cung cấp thông tin
Trước khi nhận người lao động vào làm việc, doanh nghiệp phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản (trừ một số trường hợp được ký hợp đồng điện tử hoặc miệng cho công việc dưới 1 tháng). Người sử dụng lao động phải thông tin trung thực về công việc, địa điểm làm việc, lương, điều kiện an toàn lao động…
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Bảo đảm trả lương đầy đủ, đúng thời hạn
Doanh nghiệp phải trả lương đúng mức đã thỏa thuận, đúng thời hạn, không được ép buộc người lao động sử dụng lương vào các mục đích trái pháp luật. Khi chấm dứt hợp đồng, người sử dụng lao động phải thanh toán đủ các khoản quyền lợi trong thời gian luật định.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động
Doanh nghiệp phải trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động, xây dựng quy trình an toàn, kiểm tra môi trường lao động và tổ chức huấn luyện cho người lao động. Khi tai nạn lao động xảy ra, người sử dụng lao động phải bồi thường theo quy định và phối hợp xử lý.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Tham gia bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp
Đây là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng lao động đối với người lao động làm việc theo hợp đồng có thời hạn. Doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm sẽ bị xử phạt hành chính và truy thu.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Tôn trọng nhân phẩm, danh dự người lao động
Người sử dụng lao động không được sử dụng hình thức cưỡng bức, quấy rối, phân biệt đối xử hoặc xâm phạm thân thể người lao động. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong môi trường làm việc hiện nay.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Tổ chức đối thoại và thương lượng tập thể
Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức đối thoại định kỳ, thương lượng với tổ chức đại diện người lao động để bảo đảm môi trường làm việc hài hòa.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động theo pháp luật lao động Việt Nam 2025: Lưu trữ hồ sơ và cung cấp thông tin khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu
Người sử dụng lao động phải lưu trữ hợp đồng, thỏa thuận lao động, bảng lương, sổ BHXH và các tài liệu liên quan; cung cấp khi cơ quan quản lý yêu cầu.
Rủi ro pháp lý khi vi phạm nghĩa vụ
Nếu không tuân thủ đầy đủ quyền và nghĩa vụ, người sử dụng lao động có thể đối diện các rủi ro:
- Bị xử phạt vi phạm hành chính
- Bị truy thu bảo hiểm xã hội
- Bị yêu cầu bồi thường thiệt hại cho người lao động
- Bị kiện ra Tòa hoặc hòa giải, trọng tài lao động
- Ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp và môi trường lao động
Lời khuyên cho người sử dụng lao động
Để bảo đảm tuân thủ pháp luật và xây dựng môi trường lao động lành mạnh, doanh nghiệp cần:
- Xây dựng hệ thống nội quy, quy chế minh bạch
- Đào tạo người quản lý vận dụng đúng pháp luật
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm, lương thưởng
- Duy trì đối thoại định kỳ với người lao động
- Tham vấn luật sư khi xử lý kỷ luật, chấm dứt hợp đồng
Việc thực hiện đúng nghĩa vụ không chỉ giảm rủi ro pháp lý mà còn tạo ra động lực và niềm tin cho người lao động, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Kết luận
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động là nền tảng quan trọng điều chỉnh quan hệ lao động trong doanh nghiệp. Việc nắm rõ và thực hiện đúng quy định không chỉ tạo ra môi trường làm việc công bằng, ổn định mà còn góp phần phát triển doanh nghiệp bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh pháp luật lao động liên tục hoàn thiện, doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên, thực hiện đúng quy định và chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý.